به گزارش روابط عمومی مؤسسه املاک و مستغلات تامین اجتماعی ، دهم اردیبهشت ماه، همزمان با روز ملی خلیج فارس، کتابخانه ملی ایران شاهد برگزاری آئینی باشکوه بود. این گردهمایی با حضور گسترده مسؤولان سیاسی، فرهنگی، دانشگاهی و رسانهای، فرصتی مغتنم برای بازخوانی جایگاه راهبردی خلیج فارس در تاریخ و آینده ایران فراهم آورد.
در این آئین، فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت، اسحاق جهانگیری معاون اول رئیسجمهور در دولتهای یازدهم و دوازدهم، غلامرضا امیرخانی رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی، علی عبدالعلی زاده نماینده ویژه رئیسجمهور در اقتصاد دریامحور، غلامرضا ظریفیان، استاد دانشگاه تهران، بهمن صالحی جاوید، معاون سابق وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، حسین علایی، از فرماندهان اسبق نظامی کشور ، امیر آریازند، مدیر عامل موسسه املاک و مستغلات تامین اجتماعی، علی شمس اردکانی (دیپلمات سابق وزارت امور خارجه)، مجید تفرشی (پژوهشگر برجسته حوزه خلیج فارس) و علی اصغر پورعزت (استاد دانشگاه و صاحبنظر در حوزه مدیریت و حکمرانی) حضور داشتند.
این گردهمایی فرصت ارزشمندی بود تا ضمن بازخوانی ابعاد تاریخی و فرهنگی خلیج فارس، بر جایگاه کنونی آن به عنوان یکی از کلیدیترین شریانهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی جهان تأکید شود. سخنرانان و حاضران، هر یک از زاویهای به اهمیت حفظ یکپارچگی، امنیت و توسعه پایدار این منطقه استراتژیک پرداختند و بر ضرورت هویتسازی و ترویج روایت صحیح از تاریخ و اهمیت خلیج فارس در میان نسلهای آینده تأکید نمودند.
علی تاجرنیا رئیس هیات مدیره باشگاه استقلال تهران و دبیر اجرایی آیین ملی روز ملی خلیج فارس ضمن خیرمقدم به مدعوین، بیانیه آغازین همایش را قرائت کرد. در بخشی از این بیانیه آمده است: این همایش تلاشی ست برای ترسیم افقهایی تازه برای آینده خلیج فارس، ما مصمم به حفظ دستاوردهای شهیدان در دفاع بزرگ میهنی اخیر و به سرانجام رسانیدن رویایی هستیم که شاید پانزده نسل ایرانی آرزویش را داشتند. تلاش من و همکارانم در این همایش ایجاد بستری ست تا جدای از اختلاف سلایق و نظرات و دلبستگی های سیاسی تنها به نام ایران و برای خلیج فارس به هم اندیشی برای آیندهای پرافتخار بپردازیم. در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: اکنون بر تک تک ایرانیان وطن پرست واجب است تا مسیری که شهیدان با خونشان گشودند را ادامه دهند تا پس از پنج قرن ناآرامی ناشی از حضور شوم بیگانگان بار دیگر خلیج فارس این نگین درخشان گهواره تمدن به دریای صلح دوستی و رونق برای ساکنان اصلیش تبدیل شود.
در ادامه همایش، پیام دکتر پزشکیان، رئیس جمهور، توسط فاطمه مهاجرانی ،سخنگوی دولت قرائت شد:
«روز ملی خلیج فارس، یادآور پیوندی عمیق و ناگسستنی میان نام، تاریخ و هویت ایرانی با این آبراه راهبردی است؛ پهنهای که از روزگاران کهن، کانون تعاملات تمدنی و فرهنگی و شریان حیاتی تجارت و انرژی در مقیاس منطقهای و جهانی بوده است.
امسال در شرایطی روز ملی خلیج فارس را گرامی می داریم که در جریان جنگ تحمیلی رمضان، بار دیگر اهمیت این منطقه، بهویژه تنگه هرمز، بر جهانیان آشکار شد و رشادت دلیرمردان نیروی دریایی کشور نشان داد این گذرگاه حیاتی، افزون بر کارکرد راهبردی در انتقال انرژی، نماد حاکمیت ملی و بیانگر نقش انکارناپذیر ایران در تأمین امنیت منطقه و جهان است.
امروز دشمنان ما با تغییر رویکرد و انتقال میدان فشار به عرصههای اقتصادی و دریایی، راهبرد «محاصره دریایی» و ایجاد محدودیت در مسیرهای تجارت دریایی را بهعنوان ابزار جدید فشار بر دولت و مردم ایران در دستور کار قرار داده اند؛ اما دشمنان ما باید بدانند خلیج فارس نه عرصه تحمیل ارادههای یکجانبه خارجی، بلکه بخشی از نظام تعاملات بینالمللی است و امنیت آن تنها در پرتو همکاری جمعی و احترام متقابل به حاکمیت کشورهای ساحلی آن معنا مییابد. بر این اساس، هرگونه تلاش برای اعمال محاصره و محدودیت دریایی آن مغایر با قوانین بین المللی و تهدید علیه منافع ملتهای منطقه و صلح و ثبات جهانی بوده و محکوم به شکست است.
همانگونه که بارها اعلام کردهایم، حضور و مداخلات بیگانگان، نهتنها کمکی به ارتقای امنیت منطقه نمیکند، بلکه عاملی تنشزا و مخلّ آرامش پایدار در خلیج فارس است. در جنگ رمضان هم دیدیم وجود پایگاههای نظامی آمریکا، برای کشورهای میزبان نه تنها امنیت آفرین نبود، بلکه آرامش و امنیت آنان را به مخاطره انداخت و این اجازه را به ما داد تا مبدأ تهاجم به خاک کشورمان را به عنوان اهداف مشروع مورد حمله قرار دهیم.
جمهوری اسلامی ایران بهعنوان پاسدار امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز، همچنان به اصول آزادی دریانوردی و ایمنی دریا به جز برای کشورهای متخاصم پایبند است، اما باور دارد اجرای این اصول باید با احترام به ملت و حاکمیت ایران همراه باشد و مسؤولیت هرگونه ناامنی در این پهنه آبی متوجه آمریکا و رژیم صهیونیستی است. روز ملی خلیج فارس، فرصتی مغتنم برای بازخوانی این حقیقت تاریخی است که این آبراه، بخشی جداییناپذیر از هویت ملی ایرانیان و نماد ایستادگی ملت بزرگ ایران در مقابل استعمارگران قدیم و جدید است. با گرامیداشت همه جانهای جاودانهای که خون سرخشان در راه حفظ این سرزمین، با آبی خلیج همیشه فارس درآمیخت، امید آن داریم که خلیج فارس همواره امن، باثبات و پررونق، محیطی برای آرامش مردمانش فارغ از حضور بیگانگان باشد.»
همچنین اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهور در دولتهای یازدهم و دوازدهم، با تأکید بر ظرفیتهای عظیم اقتصادی و امنیتی خلیج فارس، به ویژه نقش حیاتی تنگه هرمز به عنوان مسیر عبور بخش قابل توجهی از انرژی جهان، اظهار داشت: «انرژی، شریان اصلی اقتصاد جهانی است و بدون آن، چرخ اقتصاد از حرکت باز میایستد. خلیج فارس و تنگه هرمز، در قلب این کانون تأمین انرژی قرار دارند؛ به نحوی که روزانه ۲۰ درصد از نفت خام و ۲۵ درصد از گاز مایع جهان از این تنگه استراتژیک عبور میکند.»
علی عبدالعلی زاده، نماینده ویژه رئیس جمهور در اقتصاد دریا محور در ادامه سخنرانی های این همایش با تاکید بر اینکه جنگ تحمیلی سوم که هم اکنون در جریان آن هستیم گوشهای از این گنج پنهان را به ما نشان داد، تصریح کرد: اقتدار دریایی ایران و رزمندگان عزیز و بستن تنگه هرمز نشان داد که خلیج فارس تنها یک دریا نیست وی افزود: این جنگ جنگ انرژی برای دنیاست و ما میتوانیم با این سهم بالای خلیج فارس از انرژی دنیا در اقتصاد دنیا سیاستگذار باشیم در اقتصاد دنیا نقش هدایت کننده داشته باشیم و تاثیرگذار باشیم و از اقتصاد دنیا برای منافع کشور بهرهبرداری کنیم عبدالعلی زاده اظهار داشت: ما در آینده اقتصادیمان باید با کشورهای منطقه و بهویژه کشورهای همسایه روابط راهبردی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی برقرار کنیم.
غلامرضا ظریفیان نیز در روایت تاریخی-تحلیلی خود، خلیج فارس را بازوی دریایی تمدن ایران دانست و بر این نکته تأکید کرد که تعامل تاریخی ایران با دریا، همواره نقش کلیدی در شکلگیری مسیرهای تمدنی و اقتصادی داشته است.
در همین چارچوب سردار حسین علایی از فرماندهان اسبق نظامی کشور با اشاره به ایران دوستی مردمان ۲۷ جزیره ساکن خلیج فارس گفت: ۲۷ ناو هواپیمابر ثابت پرقدرت در خلیجفارس داریم که با غیرت و تعصب از ایران و خلیج فارس دفاع می کنند. وی اظهار داشت: «در جریان جنگ ۴۰ روزه تمام ناوگان جنگی امریکا از خلیج فارس خارج شدند و اکنون یک ناو جنگی امریکا در خلیج فارس نیست در حالی که بعد از جنگ تحمیلی هشت ساله، آمریکایی ها پایگاههای خود را در کویت، عربستان، بحرین، قطر، عمان به ویژه در امارات توسعه دادند. » علایی با انتقاد از رفتار ترامپ افزود: «ترامپ اکنون افتخار میکند که تمام نیروی دریایی ایران را به قعر آبهای منطقه فرستاده است. هدف قرار دادن ناو آموزشی دنا در آبهای اقیانوس هند که میهمان هندیها بودند چه افتخار نظامی برای آمریکایی ایجاد میکند؟»
در ادامه، غلامرضا امیرخانی—رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی—به عنوان دیگر سخنران این همایش، ریشههای تابآوری ایرانیان در پهنه فرهنگی و تمدنی خلیج فارس را به اسناد و متون تاریخی پیوند داد و گفت: ملت ایران در این منطقه، صرفاً با ابزارهای مقطعی، بلکه با پشتوانه حافظه تاریخی و تجربههای زیسته توانسته در برابر فشارهای بیرونی دوام بیاورد.
وی در تشریح این تابآوری، به پنج محور اشاره کرد:
۱) همگرایی فراقانون به عنوان پایهای برای اقتصاد آینده،
۲) روند “آمد و شد” در اقتصاد و پیوند آن با ظرفیتهای منطقه،
۳) دیپلماسی مبتنی بر ادب و تعامل مؤثر،
۴) مقاومت مردمی در سواحل و کرانهها، و
۵) یکپارچگی هویتی همراه با پرهیز از کشیده شدن منطقه به سمت آشوب و ناامنی.
امیرخانی سپس توضیح داد که به باور او، اتحاد ملی و ایستادگی در برابر تهدید خارجی، نقش «کلیدواژه» پایداری ایرانیان را دارد. وی افزود: قدرتهای بزرگ در مقاطع مختلف، بارها کوشیدهاند روی شکافهای قومی و زبانی در ایران سرمایهگذاری کنند. او با اشاره به سابقه تاریخی دخالتها، گفت از گزارشهای جاسوسی بریتانیا در قرن نوزدهم تا تلاش برای فعالسازی شبکههای قومی در دورههای معاصر، همواره هدف مشترک این بوده که ایرانیان از درون دچار تشتت شوند.
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی در پایان تأکید کرد که در بزنگاههای هجوم، مردم از هر قوم و گویش، کنار یکدیگر ایستادهاند و همین همراهی—فارغ از تفاوتها—باعث شده تابآوری این منطقه در عمل شکل بگیرد و دوام بیاورد.
نشست علمی “حکمرانی آینده خلیج فارس و تنگه هرمز”: نگاهی تخصصی از دریچه علم و تاریخ
در ادامهی آئین گرامیداشت روز ملی خلیج فارس، یک نشست علمی تخصصی با عنوان “حکمرانی آینده خلیج فارس و تنگه هرمز” برگزار شد. این پنل، با حضور اساتید برجسته دانشگاهی در حوزه خلیج فارس، فضایی علمی و تحلیلی برای بررسی چالشها و فرصتهای پیش رو در این منطقه استراتژیک فراهم کرد.
علی شمس اردکانی (دیپلمات سابق وزارت امور خارجه)، مجید تفرشی (پژوهشگر برجسته حوزه خلیج فارس) و علی اصغر پورعزت (استاد دانشگاه و صاحبنظر در حوزه مدیریت و حکمرانی) در این پنل حضور داشتند و دیدگاههای علمی و تجربی خود را در زمینههای مرتبط با حکمرانی این منطقه ارائه دادند. اجرای این نشست علمی را داود دشتبانی بر عهده داشت.
هر یک از اساتید پنل، در دو بخش مجزا به طرح مسائل و ارائه راهکارها پرداختند:
- علی شمس اردکانی با نگاهی به ابعاد دیپلماتیک و حقوق بینالملل، بر اهمیت همکاریهای منطقهای و پایبندی به معاهدات بینالمللی تأکید کرد و چالشهای ژئوپلیتیکی منطقه را مورد بررسی قرار داد.
- مجید تفرشی با استناد به اسناد تاریخی و شواهد باستانشناختی، ریشههای تاریخی حضور و هویت ایرانی در خلیج فارس را تبیین نمود و نشان داد که چگونه این پیوند تاریخی، زیربنای هرگونه حکمرانی پایدار در این منطقه است.
- علی اصغر پورعزت که سخنانش به دلیل اهمیت موضوعات مطرح شده، مورد توجه ویژه قرار گرفت، بر لزوم بازتعریف مفاهیم حکمرانی در قرن بیست و یکم، به ویژه در مناطق استراتژیکی چون خلیج فارس، تأکید ورزید. وی اظهار داشت: «حکمرانی صرفاً به معنای اعمال قدرت دولتی نیست، بلکه مجموعهای پیچیده از فرآیندها، نهادها و سازوکارهایی است که از طریق آن، منافع عمومی تعریف، پیگیری و تأمین میشود.» پورعزت افزود: «در دوران معاصر، با گسترش فناوریهای نوین، افزایش پیچیدگی روابط بینالملل و ظهور بازیگران غیردولتی، مدلهای سنتی حکمرانی پاسخگوی نیازهای ما نخواهند بود. تابآوری یک منطقه، نه تنها به توان نظامی یا اقتصادی، بلکه به انسجام اجتماعی، انعطافپذیری نهادی و توانایی سازگاری با تغییرات ناگهانی بستگی دارد.» وی در ادامه به ضرورت «حکمرانی مشارکتی» اشاره کرد و بیان داشت: «لازم است از ظرفیت نخبگان، متخصصان، بخش خصوصی و حتی جامعه مدنی در فرآیندهدهای تصمیمگیری مرتبط با خلیج فارس بهرهمند شویم. تکیه صرف بر تصمیمات متمرکز دولتی، بدون در نظر گرفتن دیدگاههای متنوع، میتواند منجر به تصمیماتی ناقص و ناکارآمد شود.» پورعزت همچنین خاطرنشان کرد که «مدیریت دانش» و بهرهگیری از دادههای صحیح و تحلیلهای بهروز، یکی از ارکان اصلی حکمرانی موفق در عصر حاضر است.
این پنل علمی، با طرح دیدگاههای نوآورانه و عمیق اساتید، افقهای جدیدی را در مواجهه با چالشهای حکمرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز گشود و بر اهمیت رویکردهای چندوجهی و مشارکتی در تضمین ثبات و توسعه این منطقه حیاتی تأکید نمود.
قرائت قطعنامه پایانی به سه زبان فارسی، انگلیس و عربی
در بخش انتهایی این آیین، قطعنامه پایانی آیین روز ملی خلیج فارس توسط امیر آریازند، مدیر عامل موسسه املاک و مستغلات تامین اجتماعی به سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی قرائت گردید. در بخشی از این قطعنامه آمده است:
بسم الله الرحمن الرحیم
ملت سرافراز ایران، همسایگان ارجمند در منطقه خلیج فارس و دریای عمان،
در این روزگار که نام خلیج فارس، بار دیگر، گنجینه زیستی زمین، گهواره تمدن بشری، پیشران اقتصاد دریامحور و لنگر امنیت جمعی را در سینه خود جای داده است، از اعماق جان، ندای وطن سر میدهیم. «تنِ وطن زخمی است» و خلیج همیشه فارس، به خون پاکترین فرزندانش، شهیدان راه عزت و سربلندی ایران، رنگین شده است. سوگوارانِ شهادتِ رهبر عظیمالشأن، حضرت آیتالله العظمی خامنهای، و سرداران رشید اسلام، دکتر لاریجانی، و همراهانشان، در این همایش باشکوه، ضمن پاسداشت خون پاک این ستارگان آسمان شهادت، بر چهار محور اساسی تأکید میورزیم:
نخست، خلیج فارس؛ گنجینه زیستی زمین: این آبراه حیاتی، با تنوع زیستی شگفتانگیز خود، شامل گیاهان دریایی منحصربهفرد، مرجانهای سترگ، بیش از نهصد گونه ماهی رنگارنگ، انواع پستانداران دریایی و لاکپشتهای آبی کمیاب، میراثی طبیعی است که صیانت از آن، رسالتی جهانی و ضرورتی انکارناپذیر برای نسلهای امروز و فردای ماست.
دوم، خلیج فارس؛ گهواره تمدن بشری: این آبها، پیش از شکلگیریِ جهانِ کنونی، در عصر یخبندان، پناهگاه تمدنهای نخستین بود و در طول تاریخ، شاهد بالندگی تمدنهایی چون جیرفت، ایلام و سومر. خلیج فارس، شاهراه تپنده «جاده ابریشم آبی» و مرکز تجارت جهانی بوده و بندر تاریخی سیراف، گواه زندهای بر این شکوه دیرینه است.
سوم، خلیج فارس؛ پیشران اقتصاد دریامحور: این منطقه، بیش از نیمی از ذخایر نفت و نزدیک به چهل درصد منابع گاز جهان را در خود جای داده است. علاوه بر این، خلیج فارس، شاهراه ترانزیتی حیاتی است که تجارت سالانه ۳۵۰ میلیون نفر از جمعیت منطقه به آن وابسته است. توسعه صنایع دریایی، آبزیپروری و استحصال آب شیرین، با همکاری منطقهای، مسیر شکوفایی و پایداری سرزمینی کشورهای ساحلی است.
چهارم، خلیج فارس؛ لنگر امنیت و ثبات جمعی: جنگ اخیر، درسهای تلخی را برای ساحلنشینان جنوبی به همراه داشت: امنیت، کالایی وارداتی نیست؛ حضور نظامی قدرتهای بیگانه، سیادت دولتهای منطقه را مخدوش و امنیتشان را تهدید میکند؛ و بودجههای هنگفت نظامی بدون اتکا به توان داخلی، قدرت واقعی نمیآفریند. بازی امنیتی با حاصلجمع صفر، بازیِ برد-برد نیست؛ یا امنیت برای همه، یا برای هیچکس. مسیر رستگاری، همکاری جمعی کشورهای منطقه، بدون دخالت خارجی است.
برادران و خواهران در جهان عرب، از اقیانوس اطلس تا خلیج فارس!
بیش از دو سال است که امت واحد مسلمان، شاهد جنگ و جنایت علیه مردم بیدفاع غزه و لبنان بوده است؛ بیش از هشتاد هزار نفر در سکوت کرکننده و ناتوانی مطلق نهادهای بینالمللی، جان باختهاند. دولتهای عربی، یا نخواستند، یا نتوانستند، ماشین کشتار رژیم آپارتاید اسرائیل را مهار کنند. این بیعملی، نه تنها جنایتکار را جسورتر کرده، بلکه هزینههای انسانی و اخلاقی جبرانناپذیری را بر امت تحمیل کرده است.
دستی که به خون هزاران کودک بیگناه عرب آلوده بود، سرانجام، خون پاک فرزندان ایران را نیز ریخت. ایران، به پاسِ حمایت تاریخی از اعراب مظلوم و به دلیل مسئولیت دفاع از ملت خود، اکنون برای دفاع از حقانیت خود و پاسخ به تجاوز، قیام کرده است.
اما آنچه جامعه جهانی و بهویژه کشورهای منطقه را در این میان، متأثر میسازد، سکوت یا همراهی ناخواسته برخی کشورهای همسایه، از جمله کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و پادشاهی اردن هاشمی، با متجاوزان و قدرتهای بیگانه بوده است. ایران، ناگزیر شد تا زیرساختهای متجاوزان را در برخی کشورها هدف قرار دهد، نه برای جنگافروزی، بلکه برای تأکید بر حق حاکمیت و امنیت خود.
خلیج فارس و دریای عرب، خانه مشترک ما هستند. آینده، تنها متعلق به مردم منطقه، ما و شماست. آغاز پایان حضور شوم استعمار در منطقه ما، از همینجا رقم خواهد خورد. ما از برادران خود در محور مقاومت در لبنان، عراق و یمن، که همواره در خط مقدم دفاع از کرامت انسانی ایستادهاند، تقدیر میکنیم. مردم ایران، هرگز قهرمانان مقاومت را فراموش نخواهند کرد و همانطور که در زمان جنگ در کنار شما بودیم، در زمان صلح نیز در کنار شما خواهیم ماند. این، پیمانی است که با خون شهدای صالح ما بسته شده است.
هشت سال پیش، رئیسجمهور ماجراجوی ایالات متحده، از توافق برجام خارج شد؛ توافقی که صلحآمیز ماندن برنامه هستهای ایران را تضمین میکرد. سپس، شدیدترین تحریمهای اقتصادی تاریخ بشر بر ملت ایران اعمال شد. دیگر شرکای برجام و کشورهای عضو سازمان ملل متحد، قادر به اقدام عملی علیه این بیقانونی نبودند. این تحریمها، در دوران کووید-۱۹، درد و رنج مردم را تشدید کرد و کام مرگ را به کامشان نشاند. سالهاست که ایالات متحده و اسرائیل، کشتیهای تجاری ما را هدف قرار داده و امنیت دریانوردی را مختل کردهاند.
خلیج فارس، مامِ وطن و گهواره تمدن و سنگر امنیت ملت ایران است. جاری بودن خون شهدا در دریای نیلگون، اراده ما را برای حفظ خاک و آب این سرزمین، صدچندان میکند. تا ابد، مهد تمدن، سنگر امنیت و خانه امن فرزندان ایرانزمین باقی خواهد ماند.پاینده ایران، پاینده خلیج فارس.”
جمعبندی
این آئین با حضور پررنگ مقامها و اندیشمندان و با تمرکز بر ابعاد تاریخی، اقتصادی و حکمرانی آینده خلیج فارس، نشان داد که «روز ملی خلیج فارس» یک مناسبت فرهنگی صرف نیست؛ بلکه فرصتی راهبردی برای تثبیت روایت صحیح، تقویت وحدت ملی و ترسیم مسیر توسعه دریامحور کشور در افق آینده است.
https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1101157
دیدگاه شما
0 دیدگاه تاکنون برای این مطالب نوشته شده است.